Subscribe:Posts Comments

You Are Here: Home » Eğitim, Ekonomi, Makaleler » Katılım bankaları da kısmi rezervci

Share in top social networks!

Katılım bankaları da kısmi rezervci

Daha önceki enflasyon miktarı fazlalığın neden faiz olduğuyla ilgili yazımız ve akabinde zehirli ağacın meyvesinin de zehirli olduğu şeklinde katılım bankalarındaki türev ürünlere bakarak fetva vermenin yanlışlığına ilişkin yazımızoldukça ses getirmişti.

Bunlardan ilkine karşılık eleştirel yazıya güzel bir cevabi yazıdan dolayı ayrıntılara girmeyeceğim. Ancak eleştirel yazıda katılım bankalarının kısmi rezerv yapmadığı yanılgısı nedeniyle söz konusu bankaların da kısmi rezervci olduğunun izah edilmesi gerekiyor.

Önce bilmeyen okurlarımıza Kısmi rezerv bankacılık bağlantısından konuyla ilgili bilgi almasını önerelim. Zeytinyağı bankacısının sonu başlıklı yazıda da fiziksel hayattan örnek var.

Herhalde katılım bankalarıyla ilgili olur fetvası verenlere dekore edilen bilançolar gösterilerek topladıkları para kadar hatta daha azını kullandırdıkları fikri “empoze” ediliyor.

Bu da ilgili ilahiyatçıların kısmi rezerv bankacılığını bilmemelerinden kaynaklanmaktadır. Katılım bankaları üzerine yapılan birkaç yüksek lisans/doktora tezinde yaptığımız aramada “kısmi rezerv” kelimelerinin hiç geçmemesi manidar değil mi?

Türkiye’de bildiğiniz gibi dolaşımda fiziksel olarak 50 küsur milyar para var. Yani hepimiz ceplerimizdeki parayı boşaltsak bu kadar ediyor. Şimdi Katılım Bankaları Birliği’nin yayımladığı aşağıdaki özet tabloya bakınız.

kullan

Piyasada bütün fiziksel para 50 milyarken toplam bankacılık içinde payı sadece %4 olduğu söylenen 4 katılım bankası nasıl 53 milyarlık büyüklükten bahsedebilir? Ya da nasıl 38 milyarlık fon kullandırabilir?

Şimdi ilgili arkadaşlara tavsiyemiz müşaviri oldukları bankanın bilançosunda Merkez Bankası ve nakit değerler kısmı ile krediler/alacaklar gibi diğer ilgili kısımlara bakması. Kısmi rezerv yapıp yapmadığını anlamak için anahtar kısım zorunlu karşılık miktarında. Katılım bankaları da Merkez Bankaları’nın kuralları gereği diğer bankalar kaç katına kadar para “yaratabiliyorsa” o kadar “yaratabilirler”.

Katılım bankaları ve diğer bütün bankaların bilançolarındaki Merkez Bankası/nakitler üzerinden gittiğimizde bunlardan sadece 5-6 büyük bankayı ve 4 katılım bankasını toplarsak nakitler 40 milyar lirayı geçiyor. Yani toplamdaki para miktarına göre beklenen bir rakam. İlgili bankanın kendi kaynakları artı topladıkları para toplamı 94. sayfada 700.981 milyondur (nakit değerler ve TCMB). Ayrıntılara 128. sayfada bakınız. 578.815 milyon para toplanmış. Ayrıca 47.709 milyonluk değerli maden var. Yani toplam 626.524 küsur milyon. 74.457milyon kasa/efektif (nakit Türk parası ve döviz) ile tüm şubeleri döndürüyor. Toplamda 700.981 milyon ediyor.

Yani kısaca bankanın müşterilerden topladığı paralar dahil olmak üzere toplamda 700.981 milyonu var. Ancak Merkez Bankasındaki munzam karşılığı 626.524 milyon ve kabaca krediler ve alacaklar kısmında 6.270895 milyar olduğuna göre 8 kattan fazla kısmi rezerv yapıyor. Tabi bu alacakların içinde çeşitli kalemleri de (örnek kar payı) çıkarırsanız 7 kat kısmi rezerv yapıyor diyebilirsiniz.

Kısaca bu katılım bankası sahip olduğu her 1 liraya karşılık 7 lira parayı havadan “yaratıyor”. Artık buna mevduatın “revolve” edilmesi mi dersiniz, kredi mi dersiniz, bir malı satın alıp vadeli satmak mı?  Ne derseniz deyin. Sürecin doğal sonucunda olmayan para havadan “yaratılır”.

Olayı basitleştirmek için fertlerin tüm hesabını toplu tek rakama indirerek anlatalım. Diyelim bir katılım bankasının elinde 700 milyon TL ve Merkez Bankasının izin verdiği zorunlu karşılık %10 olsun. Yani bizim sıvıyağ kralının deposunda %10 zeytinyağı tutup kalanı satması ve yerine su doldurması gibi. Tek farkı şu. Bankacının su doldurmasına gerek yok. Bilgisayarlarında tuttuğu elektronik kayıt yeterli. Kalan %90 parayı tekrar tekrar ödünç verebiliyor.

Banka önce 700 milyonun %10’u olan 70 milyonu tutuyor ve kalan 630 milyonu veriyor. Daha sonra havuz sistemi gereği birisi getirip bankaya yatırıyor. Gelen bu 630 milyonun %10’u olan 63 milyon tutuluyor ve 567 milyon ödünç veriliyor. Neticede bu olay zincirleme olarak, örneğin 9 kez devam ettiğinde 700 milyonluk paraya ilave olarak 3.858 milyar lira para (630+567+510+459+413+372+335+301+271=3.858 milyar) havadan yaratılarak toplam mevduat 4.558 milyar liraya yükseliyor. Bu döngü teorik olarak 7 milyara kadar devam edebilir.

Gelelim Türkiye geneline… Yeni büyüme miktarı ve önceki dönemlerde sistemce üretilmeyen faiz/kâr payı miktarlarını da içine alacak şekilde borca dayalı olarak basılacak yeni paraları işe kattığımızda toplam mevduatın yaklaşık 700 milyarı bulduğunu görüyoruz. Piyasada ise sadece 50 küsur milyar fiziksel para var. Yani elimizdeki fiziksel paranın en az 10 katı bir mevduat.

Merkez Bankası zorunlu karşılıkları her düşürdüğünde piyasaya para sağlanacak denildiğinde aslında bankaların daha fazla olmayan parayı “yaratmasını”anlamalısınız. Bu şekilde aslında piyasaya fiziksel olarak para sürülmüyor. Bankalar daha fazla hayali para (kaydi para) en doğrusu ise daha fazla borç üretiyor.

 

Share this:
Share this page via Email Share this page via Stumble Upon Share this page via Digg this Share this page via Facebook Share this page via Twitter

Share in top social networks!

4 Comments

  1. [...] Adasından Kaos Adasına Yüzyılın grafiği Asgari ücret 1000 TL olursa Katılım bankaları da kısmi rezervci Zeytinyağı bankacısının sonu Kısmi Rezerv Bankacılığı Enflasyon [...]

  2. Erdinç ORTA diyor ki:

    S.A. Hocam bu yazıya göre Kar-zarar katılımının bankadan bir farkı yok. O zaman bu işin adı faiz.

  3. İSMAİL ÖZSOY diyor ki:

    Hocam, 50 milyar lira Türkiye ekonomisi nasıl 1 trilyon liralık milli gelir üretebiliyor?
    Bu sorunun cevabı sizin tezini çürütmeye yetiyor.
    Katılım Bankaları nakdî kredi vermiyor ki verdiği kredi bankaya tekrar dönsün ve tekrar kredi verilebilsin. Katılım ancak ellerindeki para kadar mal alıp satabilirler.

    • İSMAİL ÖZSOY diyor ki:

      Hocam, 50 milyar lira ile Türkiye ekonomisi nasıl 1 trilyon liralık milli gelir üretebiliyor?
      Bu sorunun cevabı sizin tezini çürütmeye yetiyor.
      Katılım Bankaları nakdî kredi vermiyor ki verdiği kredi bankaya tekrar dönsün ve tekrar kredi verilebilsin. Katılım bankaları ancak ellerindeki para kadar mal alıp satabilirler.

Leave a Reply

*

Muhtevasını değiştirmemek şartıyla yazılardan istifade edebilirsiniz.
© 2011 Prof. DR. B. Gültekin ÇETİNER · Subscribe:PostsComments · Designed by Theme Junkie · Powered by WordPress

Faiz Lobisi